ဗမာျပည္ဆုိင္ရာ အနာဂတ္ကာလ အသြင္ကူးေျပာင္းေရး၊ အင္ဒုိနီးရွားႏုိင္ငံ အေတြ႔အႀကံဳယူ

VOA/ 16 Aug 2010
အင္ဒုိနီးရွားႏုိင္ငံရဲ႕ အမွားမ်ိဳးကို ျမန္မာႏုိင္ငံက ေရွာင္ဘုိ႔လုိအပ္တယ္လုိ႔ အာဆီယံ လူ႔အခြင့္အေရးေကာ္မရွင္ အင္ဒုိနီးရွားကိုယ္စားလွယ္က ေျပာပါတယ္။ ဘာေတြကို ေရွာင္ရ မွာပါလဲ။ ဦးတင္ေမာင္သန္းေရ ဆက္ေျပာေပးပါအံုးရွင္။

အင္ဒုိနီးရွားႏုိင္ငံက က်ဴးလြန္ခဲ့တဲ့အမွားမ်ိဳးကို ေရွာင္ႏုိင္ဘုိ႔ ျမန္မာႏုိင္ငံအေနနဲ႔ သင္ ခန္းစာယူႏုိင္တယ္လုိ႔ အင္ဒုိနီးရွား လူ႔အခြင့္အေရး လႈပ္ရွားသူတဦးက Jakarta globe ကုိ ေျပာ ၾကားပါတယ္။

အဲဒီအမွားကေတာ့ အတိတ္က လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြအတြက္ စစ္အရာရွိ ႀကီးေတြကို တရားသျဖင့္ ျဖစ္ေအာင္ မစစ္ေဆးႏုိင္ခဲ့တဲ့အမွားပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္သူေတြက အစုိးရအရာရွိႀကီးေတြအျဖစ္ ရာထူး ႀကီးေတြမွာ ဆက္လက္ တာဝန္ထမ္း ေဆာင္ေနၾကဆဲ ျဖစ္တယ္လုိ႔ အင္ဒုိနီးရွား လူ႔အခြင့္အေရး ေစာင့္ၾကည့္ေရးအုပ္စုရဲ႕ ညႊန္ၾကား ေရးမႈး Rafendi Djamin က ေျပာပါတယ္။ သူဟာ အာဆီယံရဲ႕ အစုိးရအခ်င္းခ်င္း ဆက္ဆံေရး၊ လူ႔အခြင့္အေရးေကာ္မရွင္မွာ အင္ဒုိနီးရွားကိုယ္စားလွယ္လည္း ျဖစ္ပါတယ္။

အင္ဒုိနီးရွားႏုိင္ငံဟာ အာဏာရွင္စနစ္ကေန ဒီမုိကေရစီစနစ္ဆီကို ကူးေျပာင္းေနတာ (၁၂)ႏွစ္ ရွိလာၿပီျဖစ္ေပမယ့္ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္သူေတြကို အေရးမယူႏုိင္ေသးပါဘူး။ ၁၉၉၉ ခုႏွစ္က ျပဌာန္းခဲ့တဲ့ အမွန္တရားေဖာ္ထုတ္ေရးေကာ္မရွင္ကုိလည္း အခုထိ မဖြဲ႔စည္း ႏုိင္ေသးပါဘူး။ ဒါေၾကာင့္ ျမန္မာႏုိင္ငံက ဒီမုိကေရစီကို ကူးေျပာင္းဘုိ႔ ႀကိဳးစားရာမွာ အင္ဒုိနီး ရွားႏုိင္ငံကေန သင္ခန္းစားယူသင့္တယ္လုိ႔ မစၥတာဂ်ားမန္းက ေျပာတာပါ။ အင္ဒုိနီးရွားႏုိင္ငံ ႀကံဳေတြ႔ေနရတဲ့ အခက္အခဲေတြကို မစၥတာဂ်ာမန္းက အခုလုိ ေျပာပါတယ္။
အရင္ႏုိင္ငံေရးပံုစံအေဟာင္းက အခုထိ ဩဇာႀကီးၿမဲ ႀကီးေနေသးတယ္ဗ်ာ့။ လူ႔အခြင့္ အေရးခ်ိဳးေဖာက္သူေတြကို အေရးယူဘုိ႔က တကယ့္ကို ခက္ေနပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆုိ ေတာ့ သူတုိ႔ကုိ စနစ္ေဟာင္းက အကာအကြယ္ေပးထားလုိ႔ပါ။ ေယဘုယ်အားျဖင့္ အဲလုိ ေျပာ လုိ႔ရပါတယ္။
မစၥတာရာဘန္ဒီဂ်ားမန္းဟာ မစၥတာကင္တာနားနဲ႔ မၾကာခင္ ေတြ႔ဆံုခဲ့ပါေသးတယ္။ ျမန္မာစစ္အစုိးရက စစ္ရာဇဝတ္မႈနဲ႔ လူသားမ်ိဳးႏြယ္အေပၚ ေစာ္ကားတဲ့ရာဇဝတ္မႈေတြကို က်ဴး လြန္ခဲ့သလား စံုစမ္းဘုိ႔ ကုလသမဂၢအေနနဲ႔ စံုစမ္းစစ္ေဆးေရးေကာ္မရွင္တရပ္ ဖြဲ႔သင့္ေၾကာင္း မစၥတာကင္တားနားက မတ္လတုန္းက အဆုိျပဳတင္ျပခဲ့ပါတယ္။
တခ်ိဳ႕ကေတာ့ အခုလုိ လုပ္တာဟာ ကိုယ္ေမွ်ာ္လင့္တဲ့ ရလဒ္နဲ႔ ေျပာင္းျပန္ သက္ ေရာက္မႈကိုပဲ ရရွိမယ္လုိ႔ ယူဆၾကပါတယ္။ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈေတြအတြက္ စစ္ အရာရွိႀကီးေတြကို တရားစြဲဆုိဘုိ႔ ျမန္မာႏုိင္ငံက အဆင္သင့္ျဖစ္ေနၿပီလို႔ ထင္ပါသလားလုိ႔ ေမး ၾကည့္တဲ့အခါမွာေတာ့ မစၥတာဂ်ားမန္းက အခုလို ေျပာပါတယ္။
“ဒါဟာ လြယ္တဲ့ျဖစ္စဥ္လုိ႔ က်ေနာ္ေတာ့ မထင္ပါဘူး။ အခ်ိန္ေတာ္ေတာ္လုိမယ့္ ျဖစ္ စဥ္ပါ။ ခင္ဗ်ားေမးခြန္းကို ရုိးရုိးေလး ေျဖရမယ္ဆုိရင္ေတာ့ဗ်ာ။ ေနာက္ငါးႏွစ္အတြင္းမွာ ျဖစ္ လာဘုိ႔ မရွိပါဘူး။ တရားမွ်တမႈျဖစ္လာေအာင္ ႀကိဳးစားမယ့္ျဖစ္စဥ္ေပၚလာဘုိ႔က အနည္းဆံုး ေရြးေကာက္ပြဲႏွစ္ႀကိမ္ေလာက္ ၾကာပါလိမ့္မယ္။ ဒီမုိကေရစီနည္းက်ေအာင္ လုပ္ၾကရတဲ့ကိစၥနဲ႔ တရားစြဲဆုိတဲ့ကိစၥႏွစ္ရပ္ ဟန္ခ်က္မွ်ေအာင္ လုပ္ဘုိ႔ကိစၥက အၿမဲပဲ ခက္တယ္။ ႏွစ္ခုစလံုးကို တခ်ိန္တည္း လုပ္လုိ႔မရဘူး။ တခုၿပီးတခု လုပ္ရမယ္။ တဖက္မွာလည္း ဒီမုိကေရစီစနစ္ဆီကို ကူးေျပာင္းႏုိင္ၿပီး တရားမွ်တေအာင္ အဆံုးတေန႔မွာ မလုပ္ႏုိင္ဘူးဆုိပါေတာ့။ ဒီမုိကေရစီ ႐ႈေထာင့္က ေျပာရရင္ ေရရွည္တည္ၿငိမ္ဖြံ႔ၿဖိဳးတဲ့ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းတရပ္ မျဖစ္ေပၚႏုိင္ျပန္ဘူး။”
ထိုင္းႏုိင္ငံအေျခစုိက္ လူ႔အခြင့္အေရးပညာေပးအဖြဲ႔ရဲ႕ ညႊန္ၾကားေရးမႈး ဦးေအာင္မ်ိဳး မင္းကေတာ့ အခုလို ျမင္ပါတယ္။

“ ေဆာင္႐ြက္လုိ႔က မရေသးေပမယ့္ ျပင္ဆင္မႈေတြကို အမ်ားႀကီး လုပ္ဘုိ႔ လုိအပ္ပါ တယ္။ အဲေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔ တုိင္းျပည္မွာ အခုလက္ရွိျဖစ္ေနတဲ့အခ်က္ေတြ၊ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္မႈ အေၾကာင္းေတြကို စနစ္တက် မွတ္တမ္းတင္ မထားဘူး ဆုိရင္ေတာ့ တခ်ိန္မွာ က်ေနာ္တုိ႔ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္တဲ့သူေတြကို ရာဇဝတ္ေရးအရ အေရးယူတဲ့အခါမွာ က်ေနာ္တုိ႔က ဘာကိုမွ ကိုင္စြဲမထားႏုိင္ဘူးဆုိတဲ့ အေျခအေနမ်ိဳး ျဖစ္သြားႏုိင္တယ္။ တကယ္ လုိ႔သာ အာဏာရွင္ကို ဖယ္ရွားႏုိင္မယ့္ အခ်ိန္မွာဆုိရင္ေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔ အခ်ိန္မေႏွာင္းေပ မယ့္ ျပန္လည္လုပ္ႏုိင္မယ့္ အေနအထားမ်ဳိးရွိတယ္။ အဲေတာ့ ျမန္မာႏုိင္ငံအေျခအေနက အခု နက ခ်က္ခ်င္း အာဏာရွင္ဖယ္ရွားဘုိ႔က တခု၊ ေနာက္တခါ အခုနတုန္းက ေျပာသလုိပါပဲ။

တရားစီရင္ေရးကိစၥေတြမွာ ျပန္လည္လုပ္ေဆာင္ဖို ့က လုိအပ္ေနတယ္။ အခ်ိန္ဘယ္ေလာက္ ၾကာမလဲ ဆုိတာကေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔ အာဏာရွင္ကို ဖယ္ရွားၿပီးေတာ့ ျပည္သူလူထုကိုယ္တုိင္ က ဘယ္ေလာက္အထိ ပါဝင္မႈ ရရွိႏုိင္မလဲ။ အဲဒီအေပၚမွာလည္း မူတည္ေနတာကို ေတြ႔ရပါ လိမ့္မယ္။”

အင္ဒုိနီးရွားႏုိင္ငံကေန ျမန္မာႏုိင္ငံက ယူသင့္တယ္လုိ႔ သူထင္တဲ့ သင္ခန္းစာေတြကို လည္း မစၥတာဂ်ားမန္းက အခုလို ဆက္ေျပာပါေသးတယ္။

“ အင္ဒုိနီးရွားက လွမ္းခဲ့တဲ့ေျခလွမ္းေတြအတုိင္း လုပ္ဘုိ႔ျဖစ္ပါတယ္။ လူထုထူေထာင္ တဲ့ အဖြဲ႔အစည္းေတြအတြက္ ေနရာေပးပါ။ ဒီအခါမွာ ဒီမုိကေရစီျဖစ္စဥ္အတြက္ ပုိၿပီးေတာ့ ေနရာဖန္တီးလာႏုိင္ပါလိမ့္မယ္။ တခ်ိန္တည္းမွာလည္း Institution လုိ႔ေခၚတဲ့ လူ႔အဖြဲ႔အစည္း အတြင္း အခုိင္အမာ ျဖစ္ေနၿပီးသားကိစၥေတြ အားလံုးကို ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲတဲ့ျဖစ္စဥ္ ရွိရပါမယ္။ အဖြဲ႔အစည္းေတြ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲရမယ္။ စစ္တပ္ကို ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲရမယ္။ ရဲတပ္ဖြဲ႔၊ တရား ေရးဌာန၊ ျပည္သူ႔ဝန္ထမ္းစနစ္ ဒါေတြအားလံုးကို ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲရပါမယ္။ ဒါေတြက အကူး အေျပာင္းရဲ႕ အစိတ္အပုိင္းေတြ မဟုတ္ဘူးဆုိရင္ေတာ့ ျမန္မာႏုိင္ငံဟာလည္း အင္ဒုိနီးရွား ႀကံဳ ေတြ႔ေနရတဲ့ အခက္အခဲေတြကို ႀကံဳၾကရပါလိမ့္မယ္။”

အင္ဒုိနီးရွားႏုိင္ငံက လူ႔အခြင့္အေရးလႈပ္ရွားသူ Rafendi Djamin ရဲ႕ ျမန္မာႏုိင္ငံနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ အျမင္ျဖစ္ပါတယ္ခင္ဗ်ား။